Олег Викторович Домнин

Толуу олох тосхол уунар

     «Култуурунай тэрээһиннэр олус элбэхтэр» диэн эмиэ да дуоһуйа сонурҕаабыт, эмиэ да сүөргү санаа быыстаах дьон  саҥатын истибэт буолбатаххын. Арай, маннык тэрээһиннэр суох буоллахтарына, түбүктээх олох  күннээҕи түрүлүөнүттэн, саппаҕырдар санаа ыас ыыспатыттан сааратан быыһыыр, кэрэннэн кууһан сырдыкка, билиигэ көҕүлүүр,  санааны да кынаттаан эрэли үксэтэр «олох»,   сыччах соҕус буолуо  этэ. Онон, күн аайы кэриэтэ, үлэ ирдэбиллэригэр олоҕурбут дьаһаллар субуутаһалларынан  эрэ буолбакка, хас биирдии култуура үлэһитэ нэһилиэгин сайдыытыгар аата-ахса биллибэт элбэх үөрүүнү бэлэхтиир сиэрдээх аналлаах. Түүн-күнүһү аахсыбакка элбэх бырайактары суруйан, суохтан баары оҥорон олоххо киллэрэн, дьон-көрөөччү дуоһуйуутуттан, дьоллонор ээ, култуура үлэһиттэрэ. 2009 сылтан Олег Викторович Домнин дириэктэрдээх, Дьааҥы улууһун нэһилиэктэрин кулууптарыттан биир, эмиэ, бастыҥ үлэлээхтэринэн биллибит Арыылаахтааҕы Култуура киинэ буолар. Кулууп  улууска, инновационнай бырайыакка кыттан, култуура дьиэтин ис бараанын тупсаран, дьон сынньанарыгар сөптөөх усулуобуйаны тэрийэн, малынан – салынан, инвентаарынан хааччыйыы үлэтин күүскэ ыыппыта, аан бастакыннан, сахалыы тыыннаах - сыана таҥаһын, сымнаҕас театральнай устууллары, муусукаалынай үнүстүрүмүөннэри, иһити – хомуоһу сакаастаан улуус кулууптарыгар холобур, сүбэ – ама буолбута, сыллааҕы оҥорон таһаарар үп былаанын (внебюджет) 100% толорон бастыҥ үлэлээх кулууптар истэригэр киирбитэ. Онон, Олег Викторовичка хас да сыллаах үлэ түмүгүнэн,сыралаах үлэтэ үрдүктүк сыаналанан 2007 с. Саха Өрөспүүбүлүккэтин Култууратын туйгунун аата чиэстээхтик иҥэриллибитэ.  Онтон, 1914 сылга, «Арассыыйа бастыҥ кулууба» уонна «Арассыыйа бастыҥ кулуубун салайааччыта» ааттар иҥэриллибиттэрэ. Арааһа, улууска «Домниннар» диэн ааты истибэтэх аҕыйах буолуохтаах. Олег Викторович олоҕун аргыһа, кэргэнэ Полина Гаврильевна эмиэ култуура үлэһитэ.  Ханнык да үлэттэн толлон турбат, биир эйгэлээх кэргэннии култуура үлэһиттэрэ -куруук  биир сүбэннэн сылдьар дьиэ кэргэн дьон чөл олоҕу бастакы күөҥҥэ тутан, үлэҕэ, олоххо куруук инники кирбиигэ сылдьаллар. Олег Викторович муусукаан, уонча табыллыбыт ырыа ааптара, уус, спортсмен, күүстээх аҥардарга, ыччат дьоҥҥо кырдьык холобур буолар киһи. «Аҕа», «убай» кэриэтэ сылаас сыһыаннаах буолан,  кинини тула үүнэн эрэр көлүөнэ уолаттар  мустан муусукаҕа, ырыаҕа – тойукка дьарыктаналлар. Туох барыта хаһаайын хайдаҕыттан тутулуктааҕын кэриэтэ, үлэ, олох хаамыытыгар хаһаайын улахан оруоллаах. Олег Викторович санаабытын олоххо киллэрэргэ дьулуһар кыахтаах да буолан, ааспыт сыл бүтүүтүгэр 460 тыһ. сууммалаах мусукаалынай үнүстүрүмүөннэри сакаастаан ылбыттара. Онон, хас да сыллардааҕы баҕа санаатын туолбутуттан, вокальнай үнүстүрүмүөн ансаамбылы тэринэн үөрүүтэ улахан. Соторутааҕыта, үгэскэ кубулуйбут,  күүстээх аҥардар кэрэ аҥардарга аналлаах кэнсиэрдэригэр ВИА-нан ыллаан - туойан   эҕэрдэлээбиттэр.  Бу туһунан Олег Викторовичтан сырдатарыгар көрдөстүм:

- Олег Викторович, саҥа тэриллибит ВИА - ны ким диэн сүрэхтээтигит?  ВИА туһунан сырдата түһүөҥ дуо?

- Мин култуура колледжыгар былырыын переподготовкаҕа үөрэнэ сылдьан дипломнай  үлэбэр, «Музыка для всех» бырайыак чэрчитинэн  ВИА тэринэр баҕалааҕым туһунан киэҥник суруйбутум үрдүктүк сыаналаммыта. Баҕа санаам ымыытын олоххо киллэрбит ВИА-м.  аата билигин суох, өссө да ньылба. Сотору сүрэхтиэхпит.  Урукку састаапка оонньуу сылдьыбыт бас гитрист, Арыылаах орто оскуолатын саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала  Петр Николаевич Слепцов бу тэрээһиммитигэр кыттан улаханнык өйөөтө. Улуус араас нэһилиэктэриттэн  сылдьар күтүөттэр: охсор-тэбэр ударнайга Дьааҥы куоратыттан, дизелиис Петр Другин; соло гитараҕа- Сайдыы уола Игнатий Бурцев; биирдиилээн ырыаһыттага Барыластан Эдуард Сотрудников; ыччат лиидэрэ Дьулус Старостин, ахтыбыыс ыччаттар Гаврил Протопопов, убайдыы – бырааттыы Адексей, Мичил Ивановтар, Прокопий, Айыллаан Слепцовтар, Ваня Леонтьев кытыннылар.

 -  Олег Викторович гармошкаҕа олус бэркэ оонньуургун истибиттээхпин. Арыылаахтар, онон, муусука, ырыа-тойук аргыстаах дьон буолаҕыт.

- Бэйэтин кэмигэр, дэгиттэр талааннаах муусукаан Васильев Гаврил Гаврильевич  «Хаарчаана» ВИА-ны тэрийэн оонньото сылдьыбыта, билигин Боронукка олорор. Онтон, манна икки сыл үлэлээбит Кривошапкин Руслан Николаевич саҥа састаап тэринэн «Өрөгөй» диэн ВИА-ны тэринэн оонньоппута.

- Аппаратуураннан төһө хааччынныгыт? Хантан элбэх араас үнүстүрүмүөннэри буллугут?

- Урут «Ямаха», «Роланд», 7 струналаах «ямаха» гитара булан барыта син толору курдук буолааччы. Билигин баасабыт улаатта. 13 микрофон, 6 стойка, 2 пюпютер, тааттаттан Харайданов ууска сакаастаан 60 тыһ.сахалыы муусука үнүстүрүмүөннэрин  атыыласпыппыт,  2 кырыымпаны сайдыыттан Николай Николаевич Беляевтан атыыласпыппыт. Бу ВИА тэринэрбитигэр Дьокуускайтан «Мир техники маҕаһыынтан, сороҕун Москваттан сакаастаан наадыйар сууммаларыгар толорон таҥан биэрбиттэрэ. «SONOR»  охсор-тэбэр толору установка, акустическэй гитара, 2 «Маршал» комбиктары булуннубут.

- Олег Викторович, кулуупкут иһинэн элбэх хайысхалаах тэрээһин бөҕөтүн тэрийэн ыытаҕыт. Түгэнинэн, ол  туһунан сырдатарыҥ буоллар.

-  Кулууппут иһинэн үлэлэтэр куруһуоктарбыт биһиги баар суох тирэхпит буолар. Ол курдук. «Далбарай» квинтет, «Кэрэ –куо» кыргыттар, «Иэйии» дьахтар, «Дьүрүскэн эр  вок.бөлөхтөрүн  уонна «Биһик» дьиэ кэргэммит бөлөҕүн Полина Гаврильевналыын иккиэн дьарыктыыбыт, «Утум» Леонтьевтар дьиэ кэргэннэрин бөлөҕө, «Алгыс», «Тэтим» үҥкүү бөлөхтөрө эмиэ утумнаахтык дьарыктаналлар..

- Билиҥҥи кэмҥэ саҥатык салаллан үлэлээһиҥҥэ, ордук, үгэстэр улаханнык сэҥээриллэр буолбуттара хайҕаллаах.  Олохтоохтук дьаһаллан үлэлии турар Арыылаахтааҕы Култуура киинэ бу хайысхаҕыт хайдах үлэлиигит?

- Үтүө үгэспитин салгыыбыт. Ол курдук, 10-ча сыл буолла – оскуоланы бүтэрээччи оҕолорбутугар биир кэмнээх харчы туоһу суруга –сертификата туттарыллар. Араас кэмнэргэ сыанаҕа ыллаабыт, үҥкүүлээбит, култуурунай тэрээһиннэргэ кыттыбыт  оҕолорбутугар махтал бэлиэтин – хаартыскалардаах буклет бэлэхтиибит. Саҥа дьылга, уус-уран самодеятельность кыттыылаахтарыгар, сыл түмүгүнэн «Апплодисменты» диэн харчы  туоһу суругунан  бириэмийэ туттарабыт.

- Бу үлэҕэр эбии, элбэх оҕолоох ыал аҕата буоларгынан, ыал, дьиэ-кэргэн бэлиитикэтин чэрчитинэн тугу этиэҥ этэй?

- Элбэх оҕолоох ыал  талааннаах оҕотугар 5 тыһ.сууммалаах Граны туттарабыт. Бу үтүө үгэспитит олохтоммута 8 сыл буолла. Кэргэним Полина Гаврильевна Уус Тааттаҕа үөрэммит оскуолатыгар маннык Граны олохтуурга быйыл дуогабар түһэрсибитэ.  Бэйэм дьиэ кэргэниммин кытта Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Дьиэ кэргэн – 2001»  күрэххэ Дьааҥыбыт аатыттан баран кыттаммыт «Музыкальнай дьиэ кэргэн» уонна «Чөл дьиэ кэргэн – Чөл уопсастыба» анал ааттарга тиксибиппит. Онтон, 2014 с. Намҥа ыытыллыбыт Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Кэргэннии кулууп үлэһиттэрэ»  көрүүгэ  уонна «Икки сүрэх тэбиитэ – икки Иэйии талаана» диэн бэртээхэй тэрээһиннэргэ кыттыбыппыт. Ити сыл кэргэним Полина Гаврильевна «Талба талаан» диэн худ.салайааччы дьахталлар  күрэхтэригэр кыттан, дуэтынан ыллаан «Тапталлаана – Куо» аакка тиксибиппит. Полина Гаврильевна Култуура колледжын 3 курсугар кэтэхтэн үөрэнэр, 2014с. Саха Өрөспүүбүлүккэтин Култууратын туйгунун буолбута.

- Үгүс ситиһиилэргитинэн Дьааҥы сирин ааттата сылдьаргыт олус үчүгэй. Маны «Төрөөбүт дойдуга таптал, бэриниилээх буолуу» тулхадьыйбат мэктиэтэ диэххэ сөп.

 

- Оннук. Үп-харчы тыырыытыгар олохтоох баһылык Н.С. Мандров, экэнэмиис  М.Н.Никулин, булгаахтар И.С.Колесова уонна олохтоох дьоккутааттар быһаарыыларынан, өйөбүллэринэн  маннык ситиһиилэргэ тиийэбит. Түгэнинэн туһанан сырдыгы, кэрэни сэҥээрээччилэргэ, уус-уран самодеятельность кыттыылаахтарыгар уонна көрөөччүлэригэр барҕа махталбытын тиэрдэбит. Кинилэр баар буолан Арыылаахтар Дьааҥы култууратын айсабыт, тутабыт!

Улуус араас тэрээһиннэригэр куруук инники күөҥҥэ сылдьар Арыылаах  Култууратын киинэ үрдүк ситиһиилэрдээх уонна кэскиллээх үлэлээх кулууп буолара - дэгиттэр талааннаах   дириэктэр Олег Викторовиһы кытта сэһэргэһии  бигэргэтэр. Арыылаахтар үтүө үгэстэрин атын да нэһилиэктэр ылынан бар дьонноругар эрэли, үөрүүнү бэлэхтиэхтэрэ диэн эрэнэ саныыбын. «Олохторун култуура үлэтигэр анаабыт дьон саргылаах ыччаттардаах, туруктаах тосхоллоох олоҕу түстүүллэр» диэн кырдьаҕас култуура үлэһитин этиитин санаан кэллим. Улахан дьиэ кэргэн аҕа баһылыга, тапталлаах кэргэн, элбэх оҕо тапталлаах аҕата, үчүгэй салайааччы – бу барыта толуу олох тосхоло!  Олег Викторовичка дьааҥы бар дьонун аатыттан уһун үйэлээх айымньылаах үлэни, тус олоҕор үтүмэн үгүс үөрүүнү, дьолу баҕарабын!

 

Раиса Чирикова